نیلوفر آبی ؛ الگویی برای توسعه خوزستان/ سلمان ظاهری شهنی

کارون نیوز _ نیلوفر آبی گیاه عجیبی است. با وجود آنکه در محیطی نامساعد و لجن‌زار رشد می‌کند، شکوفه‌هایش بر سطح آب می‌شکفند و منظره‌ای چشم‌نواز می‌آفرینند. این گیاه با ایجاد سایه بر سطح آب، به پاکیزگی محیط پیرامون خود و کاهش جلبک‌های سطح آب نیز کمک می‌کند. نیلوفر آبی نه گل‌ولای را انکار می‌کند و نه تمام عمر خود را صرف شکایت از آن. از همان جایی که ریشه دوانده است، نیرو می‌گیرد، رشد می‌کند و به بهتر شدن محیط پیرامونش یاری می‌رساند.

به گمانم ما خوزستانی‌ها نیز برای توسعه و تغییر وضعیت محیط پیرامون خود باید شبیه نیلوفر آبی رفتار کنیم؛ گیاهی که به ما می‌آموزد همیشه نمی‌توان محیط را انتخاب کرد، اما می‌توان شیوه مواجهه با آن را برگزید.

باید پذیرفت که توسعه نیز از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از روزی که شهروند، در کنار مطالبه‌گری از حکومت، مسئولیت خود را نیز برای ساختن شهر بپذیرد. بدون تردید، بخش بزرگی از مسئولیت توسعه بر عهده نظام حکمرانی است. هیچ شهری بدون مدیریت کارآمد، سیاست‌گذاری صحیح و سرمایه‌گذاری عمومی، مسیر توسعه را طی نمی‌کند. اما تجربه جوامع موفق نشان می‌دهد که توسعه تنها محصول تصمیم‌های دولت نیست، بلکه حاصل کنش و تلاش میلیون‌ها شهروندی است که منتظر ایده‌آل شدن شرایط نمی‌مانند.

خوزستان و اهواز امروز با مشکلاتی روبه‌رو هستند که همه ما آن‌ها را می‌شناسیم؛ از چالش‌های محیط‌زیستی و بیکاری گرفته تا کیفیت برخی خدمات شهری، آموزش و کاهش سرمایه اجتماعی. مطالبه رفع این مشکلات، حقی طبیعی و ضروری است؛ اما اگر نقش خود را تنها به مطالبه‌گری محدود کنیم، نیمی از ظرفیت توسعه را نادیده گرفته‌ایم. جامعه زمانی تغییر می‌کند که شهروندانش نیز بخشی از راه‌حل باشند.

معلمی که بهتر آموزش می‌دهد، کارمند یا مدیری که مسئولانه رفتار می‌کند، پژوهشگری که برای مسائل شهر راه‌حل ارائه می‌دهد، کارآفرینی که حتی یک فرصت شغلی ایجاد می‌کند، جوانی که مهارتی می‌آموزد، شهروندی که در بهبود محله خود مشارکت می‌کند، یا کسی که به جای گسترش ناامیدی، اعتماد و همکاری را تقویت می‌کند؛ همگی کنش‌هایی کوچک، اما توسعه‌ساز هستند.

شاید هیچ‌یک از ما نتوانیم همه مشکلات شهرمان را حل کنیم، اما هر یک از ما می‌توانیم کیفیت بخشی از این شهر را بهتر کنیم. توسعه، پیش از آنکه پروژه‌ای عمرانی باشد، یک فرهنگ است؛ فرهنگِ پذیرفتن مسئولیت در کنار مطالبه‌گری.

خوزستان و اهواز امروز بیش از هر چیز به نیلوفرهای آبی نیاز دارند؛ انسان‌هایی که مشکلات را می‌بینند، از حکومت مطالبه می‌کنند، اما هم‌زمان منتظر نمی‌مانند تا دیگران شهرشان را بسازند. آنان از دل همان دشواری‌ها رشد می‌کنند و با کنش خود، محیط پیرامونشان را اندکی بهتر از گذشته می‌سازند.